EQ टेस्ट: भावनांच्या बाबतीत तू किती हुशार आहेस?

EQ म्हणजे काय आणि चांगला EQ कसा असतो?

EQ म्हणजे इमोशनल कोशंट: स्वतःच्या आणि इतरांच्या भावना ओळखून त्या नीट हाताळण्याचं व्यावहारिक कौशल्य. EQ टेस्ट हे कौशल्य वागण्यातून तपासते: खूप राग आल्यावर तुझी पहिली कृती, एखाद्या छोट्या गोष्टीवरून मित्र रडायला लागला तर तुझा प्रतिसाद, ग्रुपमधली शांत व्यक्ती तुझ्या लक्षात येते की नाही.

जादूचा आकडा असा काही नाही. या टेस्टमध्ये 60 पैकी 50 पासून सगळ्यात वरची पातळी, अपवादात्मक EQ, सुरू होते. प्रामाणिकपणे उत्तरं देणारे बहुतेक लोक मधल्या दोन पातळ्यांत येतात, म्हणजे ते माणसं चांगली ओळखतात आणि कधीकधी विचार करण्याआधी प्रतिक्रिया देतात.

चार पैलूंवर EQ टेस्टमध्ये गुण कसे मिळतात?

20 पैकी प्रत्येक प्रसंग एका पैलूचा आहे आणि त्यात चार प्रतिक्रिया आहेत, ज्यांना 0 ते 3 गुण. सहकाऱ्याला सगळ्यांसमोर रागाने सुनावलं तर 0; एकट्यात बोलून पुढच्या वेळी श्रेय मागितलं तर 3. प्रत्येक पैलूचे गुण वेगळे जोडले जातात, त्यामुळे चारपैकी तुझी ताकद कोणती आणि कुठे काम करायचंय ते दिसतं.

एकूण गुणांवरून पातळी ठरते: 20 पर्यंत वाढणारा EQ, 21 ते 36 स्थिर EQ, 37 ते 49 उच्च EQ, आणि 50 व त्यापुढे अपवादात्मक EQ. निकालाचा मजकूर तुझ्या सगळ्यात कमकुवत पैलूसाठी करून बघण्याजोगी एक ठोस सवय सुचवतो.

EQ टेस्ट तुला कोणत्या प्रसंगांत टाकते?

यातला एकही प्रसंग काल्पनिक नाही. हे असे क्षण आहेत जिथे लोक खरंच चुकतात किंवा चमकतात. उदाहरणार्थ:

• तुझ्या कामावर कठोर टीका झाली: बचाव करायचा, रुसायचं की काय बदलायचं ते विचारायचं?
• भांडणानंतर रागाने थरथरत असताना पुढच्या एका मिनिटात काय करायचं?
• तुझं स्वतःचं आयुष्य गोंधळात असताना मित्र मोठं यश साजरं करतोय
• वीस मिनिटं रांगेत उभं राहिल्यावर कोणीतरी मध्येच घुसतं
• मित्राचा मेसेज रागावलेला वाटतो: फोन करायचा, उत्तर द्यायचं की थांबायचं?

EQ जास्त असणं म्हणजे फक्त गोड वागणं का?

नाही. अनेक गोड माणसांचं स्व-नियंत्रण कमी असतं आणि अनेक फटकळ माणसांची सहानुभूती उत्तम असते. जास्त EQ मध्ये योग्य वेळी अवघड गोष्ट बोलणं, मर्यादा आखणं आणि सगळं ठीक असल्याचं नाटक न करणं हेही येतं. नेहमी शांतता राखून मग दिवसेंदिवस मनात धुमसत राहणं याचे इथे गुण मिळत नाहीत, उलट कमी होतात.

मित्र आणि सहकाऱ्यांसोबत लोक EQ निकालाची तुलना का करतात?

कारण चार पैलू अगदी नेमकी चर्चा सुरू करतात. एक मित्र पूर्ण सहानुभूती आणि शून्य स्व-नियंत्रण निघतो, दुसरा नेमका उलट, आणि अचानक जुनी बरीच भांडणं समजू लागतात. पुण्या-मुंबईतल्या ऑफिसेसमध्ये वर्कशॉपआधी हलका आइसब्रेकर म्हणून टीम्स ती घेतात, भांडणानंतर कोणी कोणाला चुकीचं समजलं हे बघायला जोडपी ती वापरतात, आणि कॉलेजचे विद्यार्थी IQ टेस्टसोबत ती देऊन कोणतं जास्त महत्त्वाचं यावर कट्ट्यावर वाद घालतात. निकाल वागण्याबद्दल असतो, शिक्क्यांबद्दल नाही, त्यामुळे कोणाला निदान झाल्यासारखं वाटत नाही.